Đầu thế kỷ 19, Paris từng có một nghề gần như vô hình: réveilleur, chỉ những người đi gõ cửa sổ vào sáng sớm để đánh thức công nhân đúng giờ. Khi đồng hồ báo thức trở nên phổ biến, nghề ấy biến mất mà không cần một cuộc tranh luận đạo đức nào; xã hội chỉ đơn giản chấp nhận việc thay thế con người bằng một thiết bị mới gắn lò xo. Nửa thế kỷ sau, Thomas Edison làm điều tương tự với bóng tối. Điện không chỉ khiến đèn “sáng hơn”. Nó khiến việc chúng ta tạo ra ánh sáng không còn tốn dầu, không còn bấc, không còn khói, không còn phải tính toán xem tối nay có đủ sáng để đọc sách hay không nữa.

Công nghệ khi thật sự trưởng thành thường sẽ đi theo đúng con đường đó: giải quyết những phần việc lặt vặt của đời sống, cho tới khi ta quên rằng từng có một thời mình phải tự làm chúng.

Smartphone đã từng là một cú nhảy kiểu Edison. Năm 2007, iPhone không phải thành công vì bổ sung thêm tính năng, mà vì nó biến chiếc điện thoại thành một thế giới số mới mẻ: Một chiếc máy tính bỏ túi mà người dùng phổ thông có thể hiểu ngay. Nhưng qua thời gian, định nghĩa về smartphone đã đến tới hạn. Suốt hơn một thập kỷ, chúng ta nhận được những chiếc điện thoại ngày càng hoàn thiện: camera nhiều hơn, chip mạnh hơn, sạc nhanh hơn, màn hình đẹp hơn. Và cũng suốt hơn một thập kỷ, chúng ta ngày càng phải làm nhiều “việc vặt số” hơn: chuyển app, tìm lại thông tin vừa lướt qua, điền lại các trường biểu mẫu, sàng lọc cuộc gọi lạ, tự đóng vai cảnh sát chống lừa đảo cho chính mình. Điện thoại càng thông minh, người dùng lại càng bận rộn hơn một cách khó hiểu.

Thế nên hôm nay, khi Galaxy S26 series chính thức ra mắt, bản thân người viết cảm thấy rung động, vì tôi đã nhìn thấy một tương lai khác. Samsung gọi Galaxy S26 series bằng một cái tên nghe có vẻ marketing, nhưng lại mang ý đồ thay đổi định nghĩa đầy thú vị: AI phone. Đây là thứ không chỉ phản hồi khi bạn chạm, mà đã bắt đầu chủ động làm phần “réveilleur” của thời hiện đại: tự quét và tìm kiếm, tự sàng lọc rủi ro trước khi bạn kịp nhấc máy, tự đề xuất bước tiếp theo và tự điền những thứ lặp lại đến nhàm chán. Những việc nhỏ, nhưng chính chúng lại đang mài mòn đời sống số của chúng ta mỗi ngày.

Nếu smartphone từng là cuộc chuyển pha “điện thoại sang máy tính”, thì AI phone là một khát vọng vĩ đại mới của loài người: biến chiếc điện thoại đó thành một thứ biết làm việc theo mục tiêu của bạn, để bạn không còn phải tốn công làm việc của máy nữa.

Smartphone có AI và AI phone nghe qua chỉ khác nhau một chữ, nhưng thực tế là khác nhau như việc bạn “có thêm một cái búa” so với việc bạn “có một người thợ” trong nhà. Ở kỷ nguyên smartphone, AI thường xuất hiện dưới dạng tính năng: bạn chủ động mở đúng ứng dụng, chạm đúng nút, nhập đúng câu lệnh, rồi chờ một kết quả được trả về. Nó giống như một công cụ mới đặt lên bàn. Bạn vẫn là người phải nhớ mình đang làm gì, đang ở bước nào, cần sang ứng dụng nào tiếp theo, và điều quan trọng nhất: bạn vẫn là người nối các mảnh việc lại thành một mục tiêu hoàn chỉnh.

AI phone bắt đầu từ một giả định khác: thứ người dùng thật sự muốn không phải là “tính năng”, mà là “kết quả”. Họ không muốn mở 3,4 ứng dụng chỉ để lên một kế hoạch, không muốn copy thông tin từ tin nhắn sang form đăng ký, không muốn vừa lái xe vừa lục tìm thứ mình đã đọc lúc sáng, và càng không muốn dành thời gian để phân loại những cuộc gọi đáng ngờ. Khi AI trở thành lõi trải nghiệm, chiếc điện thoại chuyển vai: từ “thiết bị phản hồi” sang “tác nhân” có thể hiểu mục tiêu, gom ngữ cảnh, nối bước và tự động hoàn thành những đoạn việc lặp lại. Người dùng không còn điều khiển bằng chuỗi thao tác, mà điều khiển bằng ý định.

Đây cũng là lý do AI phone không thể chỉ dựa vào một mô hình "AI càng mạnh càng tốt". Khái niệm này cần một thứ khó hơn: khả năng hiểu ngữ cảnh và hành động có kỷ luật. Bởi càng chủ động, AI càng dễ trở thành phiền phức nếu nó "đề xuất vô duyên", và càng dễ gây rủi ro nếu nó lấy dữ liệu quá tay. Vì vậy, một AI phone đúng nghĩa phải đạt đồng thời ba điều kiện: giảm thao tác trong luồng người dùng đang làm, chủ động đề xuất đúng lúc đúng ngữ cảnh, và tự động hóa theo mục tiêu nhưng luôn để người dùng kiểm soát những ranh giới nhạy cảm.

Galaxy S25 series năm ngoái thực ra đã làm được điều này: Flagship bán chạy nhất của Samsung năm 2025 đã biến "AI phone" từ một khái niệm nghe như slogan thành một trải nghiệm mà người dùng phổ thông có thể hiểu ngay trong vài phút sử dụng. Ở thời điểm đó, Samsung đã chọn một cách làm sản phẩm vô cùng thuyết phục: đưa AI vào những tình huống ai cũng gặp hằng ngày, để người dùng có một trực giác rất rõ ràng rằng chiếc điện thoại này bắt đầu biết "hiểu" và "giúp" chứ không chỉ chạy nhanh. Nói cách khác, Galaxy S25 giống như chương mở đầu của kỷ nguyên AI phone, khi đặt nền tảng, định hình thói quen mới, khiến người dùng bớt hoài nghi và bắt đầu tin rằng AI có thể hữu dụng theo kiểu thực tế, không phô diễn.

Nhưng một chương mở đầu, dù hay đến đâu, cũng cần phải bước sang giai đoạn mới. Chính vì thế, Galaxy S26 series xuất hiện như bước chuyển từ hiểu biết sang thành thạo: khi AI không chỉ là những tính năng để bạn chủ động gọi ra, mà trở thành các trải nghiệm lõi có tính chủ động, tự động hóa theo mục tiêu một cách triệt để hơn. Nếu Galaxy S25 series là thế hệ giúp số đông làm quen với ý tưởng "điện thoại có thể là AI phone", thì Galaxy S26 series là thế hệ mang ý tưởng đó lên đến đỉnh cao: AI không chờ bạn hỏi mà còn đề xuất trước, không chờ bạn bị động mà sàng lọc rủi ro, không bắt bạn lặp lại mà tự xử lý và nối bước.

Bắt đầu từ trải nghiệm AI dễ thấy nhất: Khoanh tròn tìm kiếm (Circle to Search 3.0). Ở kỷ nguyên smartphone, tìm kiếm luôn là một quy trình: bạn dừng việc đang làm, chuyển ngữ cảnh, mở một nơi khác để hỏi, rồi quay lại. Phiên bản 3.0 đi theo hướng ngược lại: tìm kiếm trở thành phản xạ ngay trong trải nghiệm. Nhờ khả năng nhận dạng và tìm nhiều đối tượng cùng lúc, việc tra cứu không còn là “mở ứng dụng”, mà là “nhìn thấy và biết ngay” trên chính màn hình bạn đang dùng. Điều này còn mở rộng sang tình huống rất đời thường như “Tìm phong cách – Find the look”: bạn thấy một bộ đồ trong ảnh, khoanh ngay, và hệ thống trả về đúng thứ bạn cần, mà không kéo bạn ra khỏi cuộc trò chuyện hay luồng nội dung ban đầu.

Để trải nghiệm chủ động ấy không bị rời rạc, S26 còn có Now Brief và Now Bar như một lớp “cá nhân hóa trong tầm tay”. Now Brief đưa các cập nhật mang tính cá nhân hơn dựa trên thói quen và lịch trình, trong khi Now Bar tạo các lối tắt và gợi ý tương thích với ngữ cảnh. Ba mảnh ghép này đi cùng nhau để tạo ra cảm giác rất khác so với smartphone truyền thống: bạn không phải “tự nhớ mình cần gì và đi tìm”, mà chiếc máy bắt đầu hiểu bối cảnh và đưa ra gợi ý đúng lúc, đúng chỗ.

Nhưng mảnh ghép làm rõ nhất khái niệm AI phone lại là Now Nudge, đúng nghĩa “từ phản hồi sang chủ động”. Samsung mô tả đây là tính năng gợi ý theo thời gian thực khi cần, chủ động cung cấp thông tin hoặc gợi ý dựa trên hiểu biết về ngữ cảnh. Nói đơn giản: bạn không cần tìm, AI đứng sẵn để đề xuất bước tiếp theo. Logic smartphone cũ giống thư viện: mọi thứ nằm trên kệ, bạn tự nhớ và tự đi tìm. Còn Now Nudge vận hành như một trợ lý: nhìn bối cảnh (tin nhắn, lịch, nội dung bạn đang xem), rồi đẩy ra hành động phù hợp ngay trong luồng, đúng thời điểm, đúng nhu cầu, đúng “một bước trước” mà người dùng thường phải tự làm thủ công.

Chúng ta hay nói về AI như một thứ để viết thơ, chỉnh ảnh, tạo video. Nhưng thứ đang ăn mòn thời gian của người dùng phổ thông lại thường là những công việc tẻ nhạt: điền lại thông tin, copy lại dữ liệu, lặp lại những thứ mình đã nói.

Một ví dụ gần gũi: bạn cần hoàn tất một việc có nhiều bước như đăng ký dịch vụ, điền hồ sơ, xác nhận thông tin, rồi chuyển sang một ứng dụng khác để thanh toán hoặc lưu lịch. Thời smartphone, bạn là người làm dây nối giữa các bước. Thời AI phone, mục tiêu nằm ở bạn, còn lại là việc của máy.

Samsung còn đẩy xa hơn ở phần tìm kiếm và đối thoại bằng cách tích hợp Perplexity để tìm kiếm và trao đổi ngay trong Gemini. Đây là chi tiết tưởng nhỏ nhưng thực ra vô cùng tham vọng. Một hạn chế lớn của trải nghiệm AI hiện tại là nó buộc người dùng chọn “nơi để hỏi” ngay từ đầu: hỏi ở công cụ tìm kiếm, hỏi ở chatbot, hỏi ở app này hay app kia. Còn với Galaxy S26 series thì khác: mục tiêu của bạn quan trọng hơn công cụ; công cụ có thể thay đổi, nhưng luồng tư duy không nên bị bẻ gãy. Bạn tìm - bạn hỏi - bạn truy vấn sâu - bạn đối thoại - tất cả nằm trong một dòng chảy.

Tất nhiên, khi thiết bị trở nên chủ động như vậy, một câu hỏi đáng nghi ngại hiện lên: “Thế Galaxy S26 series biết gì về tôi?” Đừng lo, Samsung đã trả lời bằng một bộ quy tắc rất rõ ràng trong các thông tin bạn đưa: người dùng có thể tắt các tính năng truy cập thông tin; dữ liệu cá nhân không lưu trên cloud, không chia sẻ cho AI agent. Khi quyền tắt/bật nằm trong tay người dùng, và khi dữ liệu không mặc định “chuyển cả lên mây” để nuôi một hệ thống vô hình, AI mới có cơ hội trở thành lớp trải nghiệm lõi mà không gây phản ứng ngược.

AI có thể là thứ khiến người ta tò mò về Galaxy S26 series theo cách tò mò về một "kỷ nguyên mới", nhưng nếu nhìn Samsung chỉ qua lăng kính AI phone thì lại bỏ lỡ một điều rất đặc trưng của hãng công nghệ số 1 Hàn Quốc: họ hiếm khi đặt cược tất cả vào một câu chuyện. Ngay cả khi nói về tương lai, Samsung vẫn luôn bảo đảm rằng chiếc máy trên tay người dùng phải "đáng tiền" theo những chuẩn mực rất thực dụng của thị trường flagship, nghĩa là chụp phải khác, nhìn phải khác, dùng nơi công cộng phải an tâm hơn. Và chính ở những điểm tưởng như cũ kỹ đó, Galaxy S26 Ultra lại đang có những nâng cấp cho thấy vì sao Samsung nhiều năm liền giữ vai trò anh cả trong phân khúc cao cấp: hệ thống camera tiếp tục được nâng cấp toàn diện theo hướng "đa tiêu cự thực chiến" thay vì chỉ chạy theo một cảm biến lớn, và màn hình - sân chơi mà Samsung là số 1 trên thế giới đã xuất hiện một ý tưởng đủ lạ để khiến cả thị trường phải để mắt: lớp hiển thị có thể điều chỉnh góc nhìn, biến chuyện riêng tư từ một miếng dán đánh đổi chất lượng thành một công nghệ tích hợp đúng nghĩa và cực kỳ thú vị.

Về camera, một cấu hình rất "Ultra" như camera chính 200MP (ISOCELL HP2), góc siêu rộng 50MP, tele 3x được nâng lên 12MP, và camera periscope 50MP 5x, selfie 12MP quá đủ để người dùng thấy đáng giá. Thực tế trải nghiệm của smartphone camera hiện đại là phần lớn ảnh không nằm ở 1x "đỉnh cao", mà nằm ở những khoảnh khắc bạn phải chụp trong phòng chật, chụp nhóm đông, chụp đồ ăn dưới ánh đèn vàng, hoặc chụp chân dung ở khoảng cách vừa đủ để không méo mặt. Ultra-wide 50MP cho phép giữ chi tiết tốt hơn khi bạn cần "ôm" cả khung cảnh, còn việc làm mới camera tele 3x - tiêu cự được dùng nhiều cho chân dung là cách Samsung đánh vào một thứ rất dễ nhận ra bằng mắt thường: tóc, chi tiết da, rìa chủ thể và khả năng giữ sạch nhiễu khi ánh sáng không hoàn hảo. Những nâng cấp kiểu này chắc chắn sẽ "đáng tiền" khi bạn sử dụng lâu dài.

Nhưng màn hình kiểu mới là điểm khiến người ta phải nhắc đến Samsung như một cái tên dẫn đầu cuộc đua sản phẩm và cuộc đua công nghệ nền. Khác với miếng dán bảo mật truyền thống vốn “khóa góc nhìn” bằng cách hi sinh độ sáng và độ trong mọi lúc, màn hình trên Galaxy S26 Ultra hướng đến một cơ chế chủ động hơn: giới hạn góc nhìn theo ngữ cảnh, thậm chí có thể che chọn lọc các nội dung nhạy cảm như thông báo khi bạn đang ở nơi công cộng. Nếu bạn từng mở app ngân hàng khi ngồi taxi, đọc email công việc trên máy bay, hay chỉ đơn giản là trả lời tin nhắn giữa một quán cà phê đông người, bạn sẽ hiểu “nỗi sợ bị nhìn trộm” không phải nỗi sợ viển vông, nó là một cảm giác khó chịu có thật, và càng ngày càng phổ biến khi điện thoại trở thành ví tiền, giấy tờ và văn phòng bỏ túi. Nhiều chuyên gia khẳng định đây là một hướng đi gắn với công nghệ OLED mới và quá trình phát triển nhiều năm, không phải “một tính năng phần mềm”, mà là một thứ lợi thế chuỗi cung ứng mang phong cách “rất Samsung”, đó là khiến các đối thủ, đặc biệt là người Trung Quốc không thể copy lại nhanh được.

… thì tương lai 10 năm nữa sẽ thay đổi theo cách vô cùng thú vị. Alan Kay - một trong những người góp phần hình dung ra “máy tính cá nhân” từ thời mà máy tính vẫn là những cỗ máy nằm trong phòng lạnh từng nói một câu để đời: “Cách tốt nhất để dự đoán tương lai là tự tạo ra nó.”

Nếu Samsung thành công với tham vọng “AI phone”, 10 năm nữa, chúng ta có thể sẽ nhìn lại thời smartphone giống như cách người hiện đại nhìn lại người trong quá khứ: chúng ta không sai, nhưng lạc hậu một cách trớ trêu. Cũng như ánh sáng điện từng biến “thắp đèn” thành hành động chỉ tồn tại trong sách dạy lịch sử, một chiếc AI phone đúng nghĩa nếu được xây đến nơi đến chốn sẽ biến “tìm - lọc - điền - nối - hoàn tất” thành một dòng chảy tự nhiên, nơi con người chỉ cần ra lệnh và giữ quyền kiểm soát.

Và nếu điều đó xảy ra, thì thứ làm chúng ta ngạc nhiên nhất khi nhìn lại sẽ không phải là camera ngày xưa kém hay chip ngày xưa yếu. Thứ làm chúng ta ngạc nhiên sẽ là một câu hỏi rất đáng suy ngẫm: sao hồi đó mình lại chấp nhận phải chạm nhiều đến vậy để sống một ngày bình thường?