Công nghệ trồng rau ngoài vũ trụ của NASA giờ được dùng để trẻ hóa da và hồi phục cơ thể

Bạn đã bao giờ thấy ai đó đăng ảnh mặt đang đeo một chiếc mặt nạ phát sáng đỏ rực lên mạng xã hội chưa? Hoặc thấy clip vận động viên nằm dưới tấm panel đèn đỏ khổng lồ sau trận đấu? Đó không phải khoa học viễn tưởng. Đó là red light therapy, hay liệu pháp ánh sáng đỏ, một trong những xu hướng wellness đang được thế giới nói đến nhiều nhất năm 2026.

Nó là gì, và tại sao lại là ánh sáng đỏ?

Ánh sáng nhìn thấy được của mắt người trải dài từ tím (bước sóng ngắn) đến đỏ (bước sóng dài nhất). Trong thang đó, ánh sáng đỏ nằm ở vùng 600-750 nanomet (nm), và cận hồng ngoại (near-infrared) nằm từ 750-850 nm, mắt thường không nhìn thấy nhưng da vẫn cảm nhận được.

Liệu pháp ánh sáng đỏ, tên khoa học là photobiomodulation (điều biến quang học), dùng đèn LED phát ra ánh sáng ở các bước sóng cụ thể trong khoảng 600-850 nm để chiếu thẳng vào da. Không nóng, không cắt, không đốt. Chỉ là ánh sáng.

Điều xảy ra bên trong: ánh sáng ở bước sóng này có khả năng xuyên qua da và tác động trực tiếp lên mitochondria (ty thể, bộ phận sản xuất năng lượng của tế bào). "Ánh sáng này hoạt động trực tiếp lên ty thể, kích hoạt nhiều enzyme cho phép tế bào đổi mới, tự sửa chữa và giảm viêm," bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ Sheina Bawa giải thích với Fortune.

Điểm khác biệt quan trọng so với tắm nắng hay đèn tanning (đèn tia cực tím để rám nắng): ánh sáng đỏ không có tia UV, không gây bỏng, không có nguy cơ ung thư da.

Khoa học nói gì?

Nghiên cứu về liệu pháp này bắt đầu từ những năm 1990 tại NASA, vốn dùng nó để thúc đẩy tăng trưởng thực vật trong không gian, rồi phát hiện ra nó còn giúp vết thương của phi hành gia lành nhanh hơn. Từ đó, các ứng dụng y tế bắt đầu được nghiên cứu nghiêm túc.

Bác sĩ vật lý trị liệu Benjamin Shekhtman nói với Fortune: "Liệu pháp này đã tích lũy được nền tảng bằng chứng lâm sàng đáng kể trong y học thể thao, da liễu và phục hồi chức năng."

Dưới đây là những gì nghiên cứu đang xác nhận:

Da và lão hóa: Trong một nghiên cứu theo dõi phụ nữ dùng mặt nạ ánh sáng đỏ, sau 3 tháng ghi nhận sự giảm rõ rệt độ sâu các nếp nhăn vùng đuôi mắt. Cơ chế: ánh sáng đỏ kích thích sản xuất collagen (protein cấu trúc giữ da săn chắc) và elastin, đồng thời giảm viêm.

Phục hồi cơ bắp: Một tổng hợp nghiên cứu năm 2025 xác nhận liệu pháp ánh sáng đỏ hiệu quả trong việc giảm đau cơ khởi phát muộn (DOMS, cơn đau nhức xuất hiện 24-48 tiếng sau tập nặng). Điều này giải thích tại sao ngày càng nhiều đội thể thao chuyên nghiệp đầu tư vào thiết bị này.

Viêm và đau khớp: Đánh giá của Cochrane (cơ quan đánh giá y tế độc lập uy tín nhất thế giới) về liệu pháp laser cường độ thấp cho bệnh viêm xương khớp ghi nhận giảm đau ngắn hạn rõ rệt, đặc biệt với khớp gối. Hiệp hội Quốc tế Nghiên cứu Đau đã công nhận photobiomodulation là phương pháp quản lý đau hợp lệ.

Kích thích mọc tóc: GQ dẫn ý kiến chuyên gia xác nhận liệu pháp ánh sáng đỏ có thể hỗ trợ kích thích nang tóc cho những người bị rụng tóc kiểu androgen (rụng tóc do hormone, phổ biến ở nam giới).

Giấc ngủ: Ánh sáng đỏ không kích thích cortisol (hormone tỉnh táo) như ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại, và có thể giúp điều chỉnh nhịp sinh học, hỗ trợ tiết melatonin (hormone ngủ) tự nhiên hơn.

Tuy nhiên cần nói thẳng: nghiên cứu vẫn đang tiếp tục. Không phải mọi tuyên bố về liệu pháp này đều có bằng chứng mạnh ngang nhau. Hiệu quả còn phụ thuộc vào bước sóng, cường độ, thời gian chiếu và tình trạng cụ thể của từng người.

Dùng như thế nào?

Có hai hướng tiếp cận chính:

Tại cơ sở chuyên nghiệp: Phòng khám da liễu, spa y tế và trung tâm phục hồi thể thao thường có panel LED (tấm đèn) kích thước lớn, công suất cao, chiếu toàn thân hoặc từng vùng. Một buổi thường kéo 10-20 phút. Ưu điểm: thiết bị chuyên dụng, cường độ mạnh, có chuyên gia tư vấn.

Thiết bị tại nhà: Thị trường 2026 tràn ngập mặt nạ đèn đỏ, panel để bàn, vành đội đầu, đai trị liệu với giá từ vài triệu đến vài chục triệu đồng. Ưu điểm: tiện lợi, dùng được hàng ngày. Nhược điểm: cường độ thường thấp hơn thiết bị phòng khám, cần kiên trì dài hơi mới thấy kết quả.

Khuyến nghị phổ biến từ các chuyên gia: 3-5 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 10-20 phút, liên tục ít nhất 4-8 tuần mới đánh giá được kết quả.

Việt Nam có nơi nào cung cấp liệu trình ánh sáng đỏ?

Liệu pháp này đã xuất hiện ở Việt Nam, nhưng chủ yếu dưới dạng phân tán và chưa phổ biến rộng.

Trong lĩnh vực da liễu và thẩm mỹ, các phòng khám da liễu và spa y tế ở Hà Nội và TP.HCM đang cung cấp LED trị liệu (LED therapy) như một phần của liệu trình chăm sóc da, thường kết hợp cùng các bước điều trị khác. Một số spa và clinic trong nước đang sử dụng thiết bị của nhãn hiệu MediLUX.

Trong lĩnh vực mắt, một phòng khám tại Hà Nội đang ứng dụng liệu pháp ánh sáng đỏ cường độ thấp (RLRL) để kiểm soát tiến triển cận thị ở trẻ em, với số liệu từ nghiên cứu quốc tế cho thấy hiệu quả làm chậm cận thị lên đến 87,7%.

Thiết bị cá nhân, mặt nạ và panel LED ánh sáng đỏ đang được bán trên các sàn thương mại điện tử Việt Nam, phần lớn là hàng nhập từ Trung Quốc, giá dao động từ 500.000 đồng đến vài chục triệu đồng tùy công suất và thương hiệu.

Điều chưa có ở Việt Nam là các trung tâm wellness chuyên biệt về red light therapy như đang phát triển mạnh ở Mỹ và châu Âu, nơi người ta đến chỉ để nằm dưới đèn như một buổi gym hay massage. Đây vẫn là khoảng trống thị trường.

Ai không nên dùng?

Nhóm cần thận trọng hoặc tham khảo bác sĩ trước: phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc nhạy cảm với ánh sáng (photosensitizing medications), người có tiền sử ung thư da, người bị động kinh do ánh sáng (photosensitive epilepsy). Không chiếu trực tiếp vào mắt khi không có kính bảo vệ chuyên dụng.

Red light therapy không phải phép màu, nhưng cũng không phải trò lừa đảo. Đây là liệu pháp có nền tảng khoa học, đang được nghiên cứu nghiêm túc và ứng dụng rộng rãi trong y học thể thao, da liễu và phục hồi chức năng toàn cầu.

Với Việt Nam, thị trường wellness đang tăng trưởng mạnh và người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các phương pháp chăm sóc sức khỏe chủ động, liệu pháp ánh sáng đỏ nhiều khả năng sẽ trở nên phổ biến hơn trong vài năm tới, theo cả hướng dịch vụ tại cơ sở lẫn thiết bị dùng tại nhà.

Theo Fortune, GQ